Μιλώντας για τον παιδικό ψυχισμό και τη σημασία της παιδικής ηλικίας (μέρος β’)

Μιλώντας για τον παιδικό ψυχισμό και τη σημασία της παιδικής ηλικίας (μέρος β’)

Κάθε παιδί φέρνει το μήνυμα ότι ο Θεός

δεν έχει αποθαρρυνθεί ακόμα από τον άνθρωπο.

  diame

    Όταν πληγεί ο πυρήνας της οικογένειας με κάποιον τρόπο, αυτό όπως αναφέραμε στο πρώτο μέρος του άρθρου (βλ. εδώ) επιφέρει πολύπλευρες και καίριες επιπτώσεις αρνητικές στον ψυχισμό του μικρού παιδιού. Τι προέχει τότε; Πώς μπορεί να προστατευτεί προσωρινά και πώς μακροπρόθεσμα η ευαίσθητη παιδική ηλικία; Ποιες κινήσεις πρέπει να γίνουν; Πώς συνδέεται με τη διαμεσολάβηση;

Τι προέχει

   Οι δυσκολίες είναι μέρος της ζωής. Όλες οι οικογένειες αντιμετωπίζουν μικρότερα ή μεγαλύτερα προβλήματα. Το θέμα είναι πώς τα αντιμετωπίζεις, ποια στάση αποφασίζεις να κρατήσεις και τι θέτεις ως προτεραιότητα. Όταν, λοιπόν, μια οικογένεια με παιδιά βιώνει κάποια σοβαρή δυσκολία (ας χρησιμοποιήσουμε ως παράδειγμα τον χωρισμό των γονέων), εκείνο που προέχει είναι η προστασία των παιδιών (1). Διότι εκείνα πλήττονται περισσότερο λόγω της ευαίσθητης ψυχοσύνθεσής τους και υπάρχει περίπτωση να αποκτήσουν ψυχολογικά προβλήματα, βιώνοντας το διαζύγιο ως παιδικό τραύμα  (2). Ανάλογα, βέβαια, και με την ηλικία, μια σοβαρή οικογενειακή δυσκολία εκλαμβάνεται εντελώς διαφορετικά από το παιδί και αλλιώς από τον έφηβο (3).

Προσωρινή προστασία της παιδικής ψυχής

   Στην περίπτωση που ένα ζευγάρι με παιδιά αποφασίζει να χωρίσει, οφείλει να προφυλάξει εξαρχής τα παιδιά, με το παράδειγμά του. Θυμάμαι μια φίλη, πολύτεκνη μητέρα, που μου είχε πει πως η μικρή κόρη της -που τώρα είναι 28 χρόνων- της είχε πει: “Μαμά, μπορεί να πέρασαν τόσα χρόνια, όμως ακόμη δεν κατάλαβα γιατί χωρίσατε με τον μπαμπά”. Παρόλο, δηλαδή, που οι συγκρούσεις με τον πρώην σύζυγό της ήταν σφοδρότατες και το χάσμα μεταξύ τους αγεφύρωτο, δεν άφησε ποτέ τα παιδιά να αντιληφθούν το μέγεθος της έντασης ούτε τα έκανε να αισθανθούν υπαίτια.

   Οφείλουν οι γονείς να εξηγήσουν μαζί στα παιδιά πως δεν φταίνε εκείνα για το χωρισμό (4). Πως έκαναν προσπάθειες ώστε να σωθεί η σχέση, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό. Οφείλουν να δώσουν στα παιδιά να κατανοήσουν ότι το ότι η αγάπη τους για αυτά δεν θα λιγοστέψει.

   Καλό είναι να μιλήσουν οι γονείς σχετικά με ζητήματα πρακτικής φύσεως (επικοινωνία με τον πατέρα, επικοινωνία με τη μητέρα, κλπ) ανάλογα βέβαια και με την ηλικία των παιδιών. Είναι μεγάλη ανακούφιση για τα παιδιά να αγκαλιάζουν τους γονείς τους. Οπότε, ακόμη και σε μια μεγάλη δύσκολη κατάσταση όπως το διαζύγιο, οι γονείς οφείλουν να αποδεικνύουν την αγάπη -που είπαν ότι δε θα λιγοστέψει- έμπρακτα: με αγκαλιά προς τα παιδιά τους.

Μακροπρόθεσμη προστασία

   Μια σοβαρότατη οικογενειακή δυσκολία τραυματίζει την παιδική ψυχοσύνθεση όχι μόνο βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα. Στο παράδειγμα που επιλέξαμε (αυτό του χωρισμού των γονιών), τα παιδιά πρέπει να αντιληφθούν ότι υπάρχει μια ομαλοποίηση των σχέσεων των γονιών τους. Μπορεί η νέα κατάσταση να παγιώθηκε, όμως οι γονείς οφείλουν να μη διαταράσσουν αυτό το νέο status. Η διασφάλιση της ισότιμης επικοινωνίας με τους γονείς και η μη παρακώλυσή της όταν το παιδί ζητήσει τον άλλο γονέα έχει μεγάλη σημασία, διότι σιωπηλά μεν αλλά σταθερά μεταφέρεται το μήνυμα στο παιδί πως και οι δύο γονείς του είναι παρόντες όταν υπάρξει κάποια ανάγκη.

    Καλό είναι να διατηρηθούν οι καθημερινές ανάγκες και ασχολίες των παιδιών (5). Αυτό συσχετίζεται και με το γεγονός ότι στην απουσία του ενός γονέα, τα παιδιά -συνήθως τα μεγαλύτερα- τείνουν να θέλουν να συνδράμουν αναλαμβάνοντας ρόλους που δεν είναι της ηλικίας τους. Εφίσταται η προσοχή στους γονείς ώστε τα παιδιά να μην επιφορτιστούν με ευθύνες που δεν τους αναλογούν (6). Σημαντική μπορεί να αποβεί η συμβουλευτική από ειδικούς επιστήμονες παιδοψυχίατρους και ψυχολόγους, οι οποίοι χάρη στην κατάρτισή τους μπορούν να εντοπίσουν προβληματικές καταστάσεις και να φροντίσουν ώστε τα τραύματα που δημιουργούνται να επουλώνονται όσο γίνεται αποτελεσματικότερα (7).

Η σύνδεση με τη διαμεσολάβηση

    Η διαμεσολάβηση είναι ένας εναλλακτικός τρόπος επίλυσης διαφορών και στη χώρα μας έχει εισαχθεί και ισχύει από το 2010 (8). Ο χωρισμός των γονέων (εκτός των άλλων συνεπειών που προαναφέραμε) επιφέρει και νομικές συνέπειες. Με μεγάλη θλίψη παρατηρώ πολλά ζευγάρια να αλληλοφθείρονται και να αλληλοκατηγορούνται για πολλά χρόνια στα δικαστήρια (μηνύσεις επί μηνύσεων, απειλές, ύβρεις, δάκρυα μέσα στις δικαστικές αίθουσες, κλπ). Πόσο πιο ωφελημένοι όμως θα έβγαιναν αν επέλεγαν τη διαδικασία της διαμεσολάβησης για τη ρύθμιση της διαφοράς τους (9)!

   Τα θετικά αποτελέσματα της επιλογής της διαμεσολάβησης είναι τόσα πολλά που την καθιστούν ως το μοναδικό εργαλείο που μπορεί (και όχι μόνο σε νομικό επίπεδο) να βοηθήσει τους γονείς να αντιληφθούν ποιο είναι το πραγματικό τους συμφέρον. Η διαμεσολάβηση, σαν διαδικασία που χτίζει γέφυρες (10), βοηθά άμεσα τόσο τον γονέα όσο και το παιδί. Δημιουργεί μια ασπίδα προστασίας στην ευαίσθητη παιδική ψυχοσύνθεση και έναν δίαυλο δημιουργικής και θετικής επικοινωνίας των διαζευγμένων γονέων.

Αντί επιλόγου

  Οι συμβουλές, οι θεωρητικές τοποθετήσεις είναι πάντα ευκολότερες από την πράξη. Όλοι είμαστε εύκολοι στο να μιλάμε θεωρητικά και να διακηρύσσουμε ιδέες. Αυτό έχει εφαρμογή και στα πεδία που ψηλαφίσαμε. Όμως, ας αφήσουμε τον Antoine De Saint Exupery να κλείσει αυτό το άρθρο μέσα από ένα μικρό απόσπασμα απ’τον Μικρό Πρίγκιπα: Οι άνθρωποι δεν χρειάζονται πάντα συμβουλές. Μερικές φορές το μόνο που χρειάζονται είναι ένα χέρι για να κρατηθούν, ένα αυτί να τους ακούσει και μια καρδιά που να μπορεί να τους καταλάβει.


  1. http://artofmediation.gr/?p=700
  2. http://www.boro.gr/82668/diazygio-pote-ta-paidia-apoktoyn-psyxologika-provlhmata
  3. http://artofmediation.gr/?p=838
  4. http://www.paidiatros.com/prolipsi/oikogeneia/diazygio-epidrasis-pedia-tropoi-antimetopisis
  5. http://psixologia.medlook.gr/articles.php?id=380&type=1
  6. http://www.ellinovretaniko.gr/periodiko/periodiko-46/46_9.html
  7. http://www.frontizo.gr/%CF%80%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B5%CF%82/%CE%B1%CF%81%CE%B8%CF%81%CE%B1-%CF%88%CF%85%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%82/18-diazugio-epiptoseis.html
  8. http://artofmediation.gr/?page_id=274
  9. http://artofmediation.gr/?page_id=962
  10. http://artofmediation.gr/?p=946
  11. Το ρητό στην αρχή είναι του Ινδού νομπελίστα λογοτέχνη, συνθέτη και φιλοσόφου Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ
  12. Photo by Shayna Lee

Leave a reply

newspaper templates - theme rewards